به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، دکتر حسن‌زاده امروز دوشنبه در پیش‌نشست همایش بین‌المللی «اربعین حسینی و رسالت نبوی» با موضوع «اربعین، گفتمان مقاومت» که در تالار گفت‌وگوی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد، با اشاره به منطق نهضت عاشورا، اظهار کرد: امام حسین(ع) در برابر درخواست بیعت با یزید، موضوع را از یک نزاع شخصی فراتر بردند و با طرح معیار «مثل من با مثل او بیعت نمی‌کند»، یک قاعده کلی و جریان‌شناختی را برای همه تاریخ ترسیم کردند.
وی افزود: بر اساس این نگاه، هر انسانی که در مدار توحید، آزادگی و غیرت الهی قرار داشته باشد، با جریان‌هایی که نماد استکبار، فسق و طغیان هستند، دست بیعت و سازش نخواهد داد.
حسن‌زاده با بیان اینکه مقاومت صرفاً یک کنش نظامی و پادگانی نیست، تصریح کرد: مقاومت یک هویت ایمانی، معرفتی و رفتاری است که ریشه‌های آن در خانواده شکل می‌گیرد. خانواده می‌تواند به دژی تسخیرناپذیر در برابر جریان‌های استکباری تبدیل شود و نسل مقاوم را تربیت کند.
اربعین؛ عرصه تحقق الگوی سوم زن مسلمان
این فعال حوزه اربعین در ادامه با اشاره به جایگاه زن در شکل‌گیری خانواده مقاوم، گفت: هنگامی که از خانواده مقاوم سخن می‌گوییم، زن به عنوان محور و معماری درونی خانواده، جایگاه ویژه‌ای دارد و باید نقش او در تحولات اجتماعی و تمدنی مورد بازخوانی قرار گیرد.
وی «الگوی سوم زن مسلمان» را الگویی دانست که زن را نه موجودی منفعل و حاشیه‌ای و نه ابزاری مصرفی می‌داند و افزود: زن مسلمان در این الگو، ضمن برخورداری از عفاف و محوریت خانواده، در متن حوادث اجتماعی حضور دارد و می‌تواند تاریخ‌ساز باشد.
حسن‌زاده، اربعین را یکی از عرصه‌های عینی بازآفرینی این الگو دانست و اظهار کرد: زن مسلمان در مسیر پیاده‌روی اربعین، در قامت ستون فقرات خانواده مقاوم، پیام‌رسان عاشورا و مکتب حسینی ظاهر می‌شود.
وی ادامه داد: حضور زنان در مسیر اربعین و همراه کردن فرزندان با این حرکت، نقش مادری را از یک وظیفه صرفاً زیستی به یک کنش تاریخی و تمدنی ارتقا می‌دهد و ارزش‌هایی همچون ایثار، صبر، مقاومت و فداکاری را به نسل آینده منتقل می‌کند.
اربعین؛ کارگاه جامعه‌پذیری حماسی خانواده
این مبلغ بین‌المللی با اشاره به کارکرد جامعه‌شناختی اربعین، گفت: اربعین یک کارگاه عملیاتی و اردوگاه فشرده جامعه‌پذیری حماسی برای خانواده است که در آن مفاهیم مقاومت و ایثار از حالت انتزاعی خارج شده و به سبک زندگی عینی تبدیل می‌شوند.
وی یکی از مهم‌ترین آثار اربعین را عبور خانواده از فردگرایی مدرن و رسیدن به هم‌سرنوشتی خانوادگی عنوان کرد و گفت: اعضای خانواده در مسیر اربعین، خستگی، گرما، تشنگی، خدمت و شوق زیارت را در کنار یکدیگر تجربه می‌کنند و همین تجربه مشترک، پیوندهای عاطفی و ایمانی آنان را تقویت می‌کند.
حسن‌زاده خاطرنشان کرد: کودک و نوجوان در این مسیر، ایثار والدین، خدمت‌رسانی موکب‌ها و فداکاری مردم را مشاهده می‌کند و می‌آموزد که ارزش انسان به دارایی و مصرف بیشتر نیست، بلکه به میزان فداکاری و خدمت در راه حق وابسته است.
ضرورت امتداد زیست اربعینی در زندگی روزمره
وی با تأکید بر اینکه روح اربعین نباید با پایان سفر در کربلا باقی بماند، گفت: مسئله اصلی، امتداد زیست اربعینی در متن زندگی روزمره خانواده است.
این فعال حوزه اربعین افزود: در عرصه اقتصادی و زیستی، خانواده اربعینی می‌تواند با کنترل مصرف‌زدگی و تجمل‌گرایی، ساده‌زیستی و توجه به محرومان را تمرین کند؛ در عرصه شناختی و فرهنگی نیز خانواده باید به سنگر جهاد تبیین تبدیل شود و والدین نقش مرزبانان فکری نسل آینده را بر عهده بگیرند.
وی همچنین گفت: خانواده اربعینی در مسیر نجف تا کربلا درمی‌یابد که برادری ایمانی می‌تواند بر تعلقات قومی و مرزهای جغرافیایی غلبه کند و همین تجربه می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری امت اسلامی و تقویت پیوندهای تمدنی میان ملت‌ها باشد.
مقاومت با کمیت‌ها سنجیده نمی‌شود
حسن‌زاده با اشاره به فلسفه تاریخ عاشورا، گفت: یکی از چالش‌های جهان امروز، اسارت در برابر کمیت‌هاست؛ در حالی که منطق حسینی به ما آموخته است که در تحولات تاریخی باید برای کیفیت‌هایی مانند ایمان، ایثار، شهادت‌طلبی و کرامت انسانی حساب ویژه‌ای باز کرد.
وی خانواده مؤمن و مقاوم را خاستگاه این کیفیت‌ها دانست و افزود: فرهنگ مقاومت هنگامی در جامعه پایدار می‌ماند که نسل‌های جدید در خانواده با منطق کربلا، ایثار و ایستادگی تربیت شوند.
اربعین؛ الگویی برای جامعه مهدوی
حسن‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود با طرح این پرسش که «اربعین حسینی چگونه می‌تواند به عنوان یک الگوی اجتماعی برای تحقق مؤلفه‌های جامعه مهدوی مورد استفاده قرار گیرد؟» گفت: آنچه هر سال در مسیر نجف تا کربلا مشاهده می‌کنیم، می‌تواند تصویری کوچک و عینی از جامعه‌ای باشد که منتظر آن هستیم.
وی با بیان اینکه انتظار در فرهنگ شیعه مفهومی منفعلانه و به معنای گوشه‌نشینی نیست، اظهار کرد: جامعه منتظر، جامعه‌ای مؤمن، امیدوار، کوشا، نقش‌آفرین و هدفمند است که برای عدالت، معنویت، وحدت و کرامت انسانی تلاش می‌کند.
این پژوهشگر با اشاره به برخی شاخص‌های جامعه مهدوی در روایات، از عدالت فراگیر، استغنای روحی، از بین رفتن کینه‌ها و تقویت معنویت اجتماعی به عنوان مؤلفه‌های مهم یاد کرد و افزود: بسیاری از این ویژگی‌ها را می‌توان در تجربه اجتماعی اربعین مشاهده کرد.
اربعین؛ تولید سرمایه اجتماعی و هویت جمعی
حسن‌زاده، اربعین را نمونه‌ای بارز از یک مناسک جمعی دانست و گفت: میلیون‌ها انسان با زبان‌ها، ملیت‌ها و فرهنگ‌های مختلف در این حرکت عظیم گرد هم می‌آیند و تجربه مشترک آنان به تقویت احساس تعلق، اعتماد، همکاری، ایثار و هویت جمعی منجر می‌شود.
وی ادامه داد: زائر اربعین برای دستیابی به منفعت مادی قدم برنمی‌دارد، بلکه با انگیزه تقرب الهی حرکت می‌کند و حاصل این حرکت، تولید سرمایه اجتماعی گسترده‌ای میان زائران و میزبانان است.
این مبلغ بین‌المللی با اشاره به نقش اربعین در تربیت انسان منتظر گفت: اربعین یک کارگاه تربیتی در مقیاسی عظیم است که در آن هویت‌های ملی، قومی و شخصی در چارچوب هویتی بزرگ‌تر یعنی امت اسلامی قرار می‌گیرند.
اربعین؛ تمرین عملی وحدت و مقاومت
حسن‌زاده گفت: اربعین در چهار سطح می‌تواند با جامعه مهدوی پیوند پیدا کند؛ در سطح هویتی با احیای هویت اسلامی، در سطح سیاسی و فرهنگی به عنوان نماد قدرت نرم و وحدت امت، در سطح تمدنی با استمرار میراث مقاومت و در سطح معنوی و عملی با تمرین خدمت، اخوت و مجاهدت.
وی تأکید کرد: اربعین نمونه کوچکی از جامعه آرمانی مهدوی است که چند روز در سال در یک مکان مشخص، پیش چشم جهانیان به نمایش درمی‌آید و وظیفه جامعه منتظر این است که این تمرین را از مسیر نجف تا کربلا به دانشگاه، مسجد، خانواده و زندگی روزمره منتقل کند.
حسن‌زاده خاطرنشان کرد: اگر مواسات، وحدت، معنویت، خدمت و ایستادگی تنها به ایام اربعین محدود نشود و به سبک زندگی تبدیل شود، می‌توان امیدوار بود که این حرکت عظیم در مسیر تربیت انسان و جامعه زمینه‌ساز ظهور نقش‌آفرین باشد.
انتهای پیام/
نظر شما